پاسخ کوتاه: پرامپت (Prompt) همان متنی است که به ChatGPT، Claude یا Gemini می‌دهید. پرامپت‌نویسی یعنی این متن را طوری بنویسید که مدل بداند چه کاری، برای چه کسی، با چه اطلاعاتی و در چه قالبی انجام دهد. بیشتر جواب‌های ضعیف هوش مصنوعی از درخواست مبهم می‌آید، نه از ضعف مدل.
شش جزء یک پرامپت خوب
- هدف: دقیقاً چه می‌خواهید؟ «یک متن بنویس» مبهم است؛ «توضیح محصول برای صفحه‌ی فروش» روشن است.
- زمینه: مدل از کسب‌وکار، مخاطب و شرایط شما خبر ندارد. اطلاعات لازم را خودتان بدهید.
- مخاطب و لحن: برای چه کسی می‌نویسد؟ رسمی، صمیمی، فنی یا ساده؟
- محدودیت‌ها: طول متن، کلمه‌هایی که نباید بیاید، چیزهایی که نباید ادعا شود.
- قالب خروجی: جدول، فهرست، ایمیل، کد، چند گزینه برای انتخاب؟
- نمونه: اگر نمونه‌ای از سبک دلخواهتان دارید، بدهید. یک نمونه‌ی خوب از ده خط توضیح مؤثرتر است.
نمونه‌ی قبل و بعد
پرامپت ضعیف:
یه پست اینستاگرام برای فروشگاهم بنویس.پرامپت بهتر:
برای فروشگاه اینترنتی لوازم قهوه‌ام در اینستاگرام یک کپشن بنویس.
محصول: آسیاب دستی قهوه، تیغه‌ی سرامیکی، قابل تنظیم برای اسپرسو تا فرانسه.
مخاطب: کسانی که تازه قهوه‌ی دمی را شروع کرده‌اند.
لحن: صمیمی و ساده، بدون اصطلاحات تخصصی.
محدودیت: حداکثر ۸۰ کلمه، هیچ ادعای «بهترین» یا «ارزان‌ترین» ننویس.
خروجی: سه نسخه‌ی متفاوت، هر کدام با یک جمله‌ی دعوت به خرید در پایان.نسخه‌ی دوم همه‌ی اطلاعاتی را که مدل لازم دارد می‌دهد و نتیجه را قابل انتخاب می‌کند.
هفت ترفند ساده که نتیجه را بهتر می‌کند
- نقش بدهید، ولی با جزئیات: «تو ویراستار فارسی هستی که متن‌های فروش را کوتاه و روشن می‌کند» بهتر از «تو یک متخصص هستی» است.
- کار بزرگ را مرحله‌ای کنید: اول طرح کلی، بعد هر بخش. مدل‌ها در کارهای کوتاه و روشن دقیق‌ترند.
- بخواهید سؤال بپرسد: «اگر اطلاعاتی کم است، اول از من بپرس.»
- بخواهید منبع یا عدم‌قطعیت را بگوید: «هر جا مطمئن نیستی، بگو.» مدل‌ها گاهی با اطمینان اشتباه می‌کنند.
- اصلاح کنید، از اول نپرسید: «پاراگراف دوم کوتاه‌تر و رسمی‌تر» معمولاً از پرسیدن دوباره بهتر جواب می‌دهد.
- داده‌ها را جدا کنید: متن یا جدولی که باید روی آن کار شود را بین علامت‌هایی مثل
"""بگذارید تا با دستور قاطی نشود. - گفتگوی جدید برای موضوع جدید: گفتگوهای خیلی طولانی هم کندتر می‌شوند و هم سهم مصرف اشتراک را سریع‌تر تمام می‌کنند.
اشتباه‌های رایج
- اعتماد بی‌قیدوشرط به عدد و تاریخ: قیمت‌ها، قوانین و آمار را همیشه از منبع اصلی چک کنید.
- دادن اطلاعات محرمانه: رمز عبور، اطلاعات کارت یا اطلاعات شخصی مشتری را در گفتگو نگذارید.
- یک پرامپت برای همه‌چیز: برای کارهای تکراری، پرامپت‌های جدا و آزموده‌شده نگه دارید.
- انتظار خروجی نهایی در اولین جواب: اولین جواب پیش‌نویس است؛ دو سه بار اصلاح معمولاً لازم است.
الگوی آماده برای کارهای روزمره
هدف: [چه می‌خواهم]
زمینه: [کسب‌وکار، شرایط، اطلاعات لازم]
مخاطب و لحن: [برای چه کسی، با چه لحنی]
محدودیت‌ها: [طول، کلمه‌های ممنوع، ادعاهای ممنوع]
خروجی: [قالب و تعداد نسخه]
اگر اطلاعاتی کم است، اول از من بپرس.این الگو در ChatGPT، Claude و Gemini به یک شکل کار می‌کند. مجموعه‌ی ۳۰ پرامپت آماده را هم در جعبه‌ابزار وستا رایگان (با ورود پیامکی) دریافت کنید.
کدام مدل برای چه کاری؟
پرامپت خوب در هر سه مدل جواب می‌دهد، ولی پلن اشتراک روی سقف مصرف و امکانات اثر دارد. مقایسه‌ی پلن‌ها را در راهنمای پلن‌های ChatGPT و راهنمای پلن‌های Claude بخوانید؛ خرید اشتراک با قیمت روز در صفحه‌ی اکانت‌های هوش مصنوعی است.
پرسش‌های پرتکرار
پرامپت باید فارسی باشد یا انگلیسی؟
مدل‌های امروزی فارسی را خوب می‌فهمند. اگر خروجی فارسی می‌خواهید، پرامپت فارسی معمولاً نتیجه‌ی طبیعی‌تری می‌دهد. اصطلاحات فنی را می‌توانید انگلیسی بنویسید.
پرامپت طولانی بهتر است؟
نه لزوماً. پرامپت باید کامل باشد، نه طولانی. اطلاعات لازم را بدهید و توضیح اضافه حذف کنید.
آیا می‌شود یک پرامپت را دوباره استفاده کرد؟
بله؛ برای کارهای تکراری، پرامپت‌های جواب‌داده را ذخیره کنید و فقط بخش‌های متغیر را عوض کنید. در ChatGPT و Claude می‌توانید آن‌ها را در Projects یا دستورهای سفارشی هم نگه دارید.
